TҮРІК БІТІК
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің Тіл комитеті
қазрусeng
Iздеу:
Қайда:
Басы Ескерткіш Үйреткіш Сөздік Көмек
Бөлімдер
Көне түрік бітіктер
Түрік бітік үйреткіш
Этномәдени сөздік
Дерек көздері
Көмек
Контакт
Бөліктер
Таңба
Бітік оқу
Бітіктеу
Сөздік
Мәтін
Кіріспе
Бітік деген не?
Сөз бен атау
Табиғат, қоршаған орта атаулары
Туыстық қарым-қатынасты білдіретін атаулар
Дене мүшелері атаулары
Жан-жануар, аң-құс атаулары
Үй,құрылыс атаулары
Қазба байлық атаулары
Әлеуметтік атаулар
Сын-сапа атаулары
Сан атаулары
Әскери құрылым мен жасақтардың сандық көрсеткіштері
Қағандық саяси-әскери билік жүйесінің негізгі тұлғалары
Қазақ тіліндегі ескерткіш мәтіндері
Деректер
Таңбалар
Сөздік
Іздеу
Карта
Мұражай жәдігерлері
Мақалалар
Әдебиеттер
Шрифт қолдау
Сайт картасы
  Туыстық қарым-қатынасты білдіретін атаулар
UJRLG Туған-туысқан
Іні, ата, ұл, қыз, ханшайым, қатын деген сияқты сөздер қазіргі қазақ тілінде де қолданылады.
Qy[aqaη]әке
Qym QGN
[aqaηïm: qaγan]
әкем қаған
Ta[ata]ата
қазіргі қазақ тілінде дәл осы күйінде қолданылады. Көне түркіде әке мағынасын білдірген
ug[ög]өгей
бұл қазіргі тумаған деген ұғымдағы сөз
ugm ilbilgaQTUNG
[ögüm: Elbilge qatunïγ]
өгейім (шешем) Елбілге қатұнды
Cu[ečü]ата
Қазіргі есті дегенге сәйкес болғанымен ата деп аударылады. Есті, естияр деген сөздердің түбірі.
Бұл жерде естияр - Cu r [ečü: er] есті ер дегеннен шыққан.
ini[ini]іні
inm Kultign birla
[inim Kültegin birle]
інім Күлтегінмен бірге.
(Күлтегін бітіктасының I–бетіндегі мәтін, 26-жол.)
kiz[qïz]қыз
slKkizUGLin KuyQiwi
[silik qïz oγulïn: küŋ qïltï]
сұлу қыз ұлын:күң қылды
(Білге қаған бітік тасы бірінші беті, 7-жол.)
UGL[oγul]ұл
bglK URiUGLin xULQiLTi
[beglik: urï oγulïn:qul qïltï]
бектік: ұрық ұлын: құл қылды
(Білге қаған бітік тасы бірінші беті, 7-жол.)
QDY[qadaš]
немере ағайын
Kudg[ködüg]
күйеу
Kln[kelin]
келін
QNm tulbri QRa BUDN Kulg QDYm szma lsmr ugYr UGLNr Kudgulrm Qiz Klnlrm bXmdm
[aqanïm: Tölberi: qara: budun: Külüg:qadašïm: esizime: еlіšim er: ögüš er: oγulan er: ködügülerim: qïz: kelinlerim: bökümedim]
Ағайыным: Төлбері: қара: бүтін (халық): Күлік: немере ағайыным: иесізіме: Елшім ер: Өгүш ер: Оғұлан ер: күйеулерім: қыз: келіндерім: бөгеле алмадым:
(Уюк-туран (е-3) бітіктасының мәтіні, 6-жол.)
Электронды тарихи-мәдени қордың негізі "Мәдени мұра" мемлекеттік бағдарламасының "Шығыстану секциясы" Р.Б.Сүлейменов атындағы Шығыстану институты тарапынан 2005 жарияланған "Қазақстан тарихы туралы түркі деректемелері" сериясының 2-томы "Н.Базылхан "Көне түрік бітіктастары мен ескерткіштері (Орхон, Ениесей, Талас)" Алматы: Дайк-Пресс. 2005, 252 б. +144 бет жапсырма" атты ғылыми еңбек болды. Ғылыми редакторлары: т.ғ.д., проф. М.Қ.Әбусейтова,
ф.ғ.д., проф.Б.Бұхатұлы.
Р.Б.Сүлейменов атындағы Шығыстану институтының директоры т.ғ.д., проф. Меруерт Қуатқызы Әбусейтоваға көрсеткен көмегі үшін алғыс білдіреміз.

Ескерткіш Үйреткіш Этномәдени сөздік Жәй сөздік Деректер Іздеу Көмек Контакт
қазрусeng
© Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университет.
Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Тіл комитеті тапсырысы бойынша жүргізілген
"Жазба және этноархеологиялық деректемелер бойынша қазақ тілінің тарихи-мәдени ақпарат көздерін жасау" жұмысы шеңберінде жасалған.